Gökbilimde Parlaklık:
Hangisi Daha Parlak, Kadir Ne Demek?

Polaris’i özel yapan gökyüzündeki konumunun neredeyse değişmiyor olmasıdır, parlak olması değil. Kış gökyüzünün en parlak yıldızı Sirius’un parlaklığı -1.47 kadirdir.
Özgür Baştürk / Ankara Üniversitesi Rasathanesi

Gökyüzünde bulmak istediğimiz cismi ararken, farkında olarak ya da olmadan, bir parlaklık karşılaştırması yaparak aramalarımızı gerçekleştiririz. Örneğin elimizdeki gök haritasını kullanarak Kuğu (Cygnus) takımyıldızındaki Deneb yıldızını bulmak istiyor olalım. Öncelikle Deneb’in yerini bulmamız gerekli. Deneb’in Kuğu takımyıldızındaki yeri haritada çok kolay görünür. Ancak gökyüzüne kafanızı çevirdiğinizde aynı kolaylıkta görünmez. Kuğu takımyıldızındaki ya da civarındaki yıldızların birbirlerine göre parlaklık farklarını da dikkate almanız gerekir. O zaman, Deneb’in Kuğu takımyıldızındaki en parlak yıldız olduğunu, o civarda ondan biraz daha parlak ve mavi bir yıldızın (Çalgı (Lyrae) takımyıldızındaki Vega) bulunduğunu ve Deneb’in, önünde bir doğru oluşturan üç yıldızdan daha parlak olduğuna dikkat etmeniz gerekir. Bu karşılaştırmaları yapabilirseniz gökyüzünde de Deneb’i ya da diğer yıldızları bulmanız kolaylaşır. Peki gökbilimde gökcisimlerinin parlaklıklarını belirleyen bir ölçü var mıdır yoksa parlaklıklar hep bu gibi karşılaştırmalarla mı belirlenir?

Devamını eylül sayısında okuyabilirsiniz...