Marmara Denizi’nde ekolojik restorasyon için saha çalışmaları başladı

DenizTemiz Derneği/ TURMEPA, Garanti BBVA ve İstanbul Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi iş birliğiyle yürütülen Marmara Denizi İyileştirme Projesi kapsamında, su altı habitatının haritalandırılması ve korunması için teknik saha çalışmaları hız kazandı.

Marmara Denizi’nin ekolojik sağlığını geri kazanması ve su altı yaşamının sürdürülebilirliği amacıyla 2025 yılı sonunda başlatılan Marmara Denizi İyileştirme Projesi, bilimsel izleme aşamalarıyla devam ediyor. Projenin güncel verilerinin ve gelecek stratejilerinin değerlendirildiği “Denizel Ekosistemi Koruma ve İzleme Çalıştayı”, Büyükada Taş Mektep’te gerçekleştirildi. Kamu kurumları, yerel yönetimler, akademisyenler ve balıkçılık kooperatiflerinin katılımıyla düzenlenen etkinlikte, özellikle Prens Adaları çevresindeki su altı zenginliklerinin korunması ve mevcut risklerin bertaraf edilmesi ana gündem maddelerini oluşturdu.

Prens Adaları çevresinde teknik izleme ve dalışlar

İstanbul Üniversitesi Hidrobiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cem Dalyan’ın yürütücülüğünde sürdürülen saha çalışmalarında, Marmara’nın nabzı su altından tutuluyor. Proje ekibi, kış aylarında su sıcaklığının 8 dereceye kadar düştüğü zorlu kondisyonlarda 30 teknik dalış gerçekleştirerek kritik veriler topladı. Bu dalışlar; Marmara’nın biyoçeşitliliği için hayati önem taşıyan deniz çayırlarının dağılımını, habitat yapılarını ve tür çeşitliliğini yerinde gözlemleyerek kayıt altına almayı amaçlıyor.

Elde edilen bulgular, deniz çayırlarının ve su altı ormanlarının haritalandırılması sürecine temel veri sağlıyor. Analiz süreci devam etmekle birlikte, bu çalışmaların denizin mevcut durumunu bilimsel bir disiplinle anlamak ve iyileştirme adımlarını bu veriler üzerine inşa etmek için stratejik bir önemi bulunuyor. Marmara gibi hassas bir iç deniz ekosisteminde, iklim krizi ve insan kaynaklı baskıların etkisini ölçmek, koruma çalışmalarının sürekliliği açısından kritik bir basamak olarak görülüyor.

Müsilajla mücadele ve operasyonel saha uygulamaları

Mavi Nefes Projesi kapsamında yürütülen çalışmalar, sadece gözlemle sınırlı kalmayıp aktif iyileştirme operasyonlarını da kapsıyor. Müsilajın ekosistem üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmaya yönelik geliştirilen özel ekipmanların saha denemeleri Marmara’da devam ediyor. Bu teknik donanımlar, denizin üzerindeki kirlilik yükünü hafifletirken, su altındaki canlılığın üzerindeki baskıyı azaltmayı hedefliyor.

İstanbul Adalar Belediye Başkanı Ali Ercan Akpolat’ın çalıştaydaki vurgusuyla, Marmara gibi eşsiz bir iç denizin korunması, bir miras koruma görevi olarak ele alınıyor. Adalar çevresindeki doğal resiflerin hayalet ağlardan arındırılması ve su altı yaşamının sürdürülebilirliği, projenin yerel yönetimlerle eş güdümlü giden pratik ayaklarından birini oluşturuyor. Su üstündeki yaşam kadar, su altındaki canlılığın da korunması, Marmara’nın ekolojik direncini artırmak adına boyun borcu olarak nitelendiriliyor.

Beş yıllık birikim

Beş yıldır devam eden Mavi Nefes Projesi, geride bıraktığı süreçte önemli operasyonel başarılar elde etti. İstanbul Boğazı’nda aktif olarak görev yapan iki deniz süpürgesi, bugüne kadar 300 bin kilogramın üzerinde atığı deniz ortamından uzaklaştırarak geri dönüşüme kazandırdı. TURMEPA Genel Müdürü Semiha Öztürk’ün belirttiği üzere, proje “farkındalık yaratma” aşamasından, “Marmara’nın üzerindeki örtüyü kaldırarak” bilimsel verilerle iyileştirme aşamasına evrilmiş durumda.

Proje sadece Marmara ile sınırlı kalmayıp; Saros Körfezi ve Göcek gibi hassas bölgeleri de kapsıyor. Özellikle Fethiye-Göcek Körfezi’nde hizmet veren sıvı atık alım teknesi, yat turizminin yoğun olduğu bölgelerde deniz kirliliğini önlemek adına kritik bir lojistik destek sunuyor. Bu bütüncül yaklaşım, deniz ekosistemi üzerindeki baskıların bilimsel olarak ortaya konmasını ve restorasyon çalışmalarının bu verilerle desteklenmesini sağlıyor.

Gelecek hedefleri

İki yıl sürecek olan Marmara Denizi İyileştirme Projesi’nin nihai hedefi; deniz çayırlarının korunması, biyoçeşitliliğin sürekli izlenmesi ve ekosistem sağlığının ölçülebilir kriterlerle yeniden tesisi. Ortak akıl çerçevesinde yürütülen çalışmalarla, bölgedeki insan faaliyetlerinin denizle kurulan ilişkisi de değerlendirilerek toplumsal etki analiz ediliyor.

Eğitim çalışmalarıyla 130 bini aşkın öğrenciye ulaşan proje, denizlerin korunması bilincini yeni kuşaklara aktarırken, su altındaki “görünmeyen” yaşamın devamlılığı için ölçülebilir ve uygulanabilir çözümler üretmeye devam ediyor. Marmara’nın su altı ormanları ve denizel yaşamı, bu disiplinli çalışmalarla bilimsel koruma kalkanı altına alınıyor. Projenin tüm çıktıları ve detaylı bilgileri turmepa.org.tr üzerinden denizseverlerin ve bilim dünyasının takibine sunuluyor.