İsveç’in “Kartal”ı Örnen, Rahmi M. Koç Müzesi Koleksiyonuna Katıldı

Dünya denizcilik tarihinin hayatta kalan ender temsilcilerinden 1903 yapımı Örnen, restorasyon süreçlerinin ardından Rahmi M. Koç Müzesi’nde sergilenmeye başlandı.

Haliç’in kıyısında sanayi ve ulaşım tarihine ışık tutan Rahmi M. Koç Müzesi, denizcilik koleksiyonunu dünya ölçeğinde nadir bir parça ile daha zenginleştirdi. Geçtiğimiz ay envantere dahil olan ve büyük ses getiren 1901 yapımı Cangarda buharlı yatının ardından, şimdi de İsveç’in kültürel miras statüsündeki römorkörü Örnen, aslına sadık kalınarak gerçekleştirilen hazırlık sürecinin ardından müzedeki yerini aldı

Göteborg’dan Haliç’e

İsveççe “Kartal” anlamına gelen Örnen, 1903 yılında Göteborg’daki Lundby Mekanik Atölyesi’nde (Lundby Mekaniska Verkstad) inşa edildi. 120 yılı aşkın geçmişiyle türünün günümüze ulaşabilmiş en eski ve en iyi korunmuş örneklerinden biri kabul edilen bu emektar, İsveç’in denizcilik tarihindeki en dayanıklı iş teknelerinden biri olarak biliniyor.

Hizmet hayatına İsveç’in Värmland bölgesindeki Säffle Kanalı’nda başlayan Örnen, kariyeri boyunca Vänern ve Mälaren göllerinde endüstriyel taşımacılıktan kum mavnalarının çekilmesine kadar pek çok zorlu görev üstlendi. Geminin tarihsel önemini perçinleyen asıl olay ise, II. Dünya Savaşı sırasında askeri amaçlarla görevlendirilmesi oldu. Savaşın ardından sivil hizmetine geri dönen römorkör, sağlamlığıyla 2011 yılında İsveç denizcilik otoriteleri tarafından resmi olarak “Kültürel Miras” statüsüne layık görüldü..

Teknik özellikler

• Boy: 16 metre

• İnşa Yılı: 1903

• İnşa Edildiği Yer: Lundby Mekaniska Verkstad, Göteborg, İsveç

• Tahrik Sistemi: 130 HP gücünde, iki silindirli Compound (Birleşik) Buhar Makinesi

• Gövde Yapısı: Perçinli çelik gövde (dönemin orijinal metal işçiliği korunmuştur)

Savaşın ve zamanın ötesinde bir dayanıklılık

Örnen, inşa edildiği 1903 yılından itibaren İsveç’in en büyük gölü olan Vänern ve başkent Stockholm’ü çevreleyen Mälaren sularında aralıksız hizmet verdi. Onu benzerlerinden ayıran en büyük özelliği, II. Dünya Savaşı’nın en çetin dönemlerinde dahi yapısal bütünlüğünü korumuş olmasıdır. Perçinli çelik gövdesi, modern kaynak tekniklerinden önceki dönemin ustalığını sergilerken; kalbindeki 130 beygirlik compound makine, buharın mekanik güce en verimli şekilde dönüştürüldüğü mühendislik dehasını temsil ediyor.

Hakan Bulgurlu’nun bağışıyla Türkiye’de

Farklı dönemlerde İsveçli armatörler tarafından özenle korunan Örnen, iş insanı Hakan Bulgurlu tarafından satın alınarak Rahmi M. Koç Müzesi’ne bağışlandı. Stockholm’den İstanbul’a uzanan titiz bir nakliye sürecinin ardından Türkiye’ye ulaşan gemi, müzenin Haliç kıyısındaki buharlı gemiler koleksiyonunun en kıdemli üyelerinden biri oldu.

Denizcilik hafızasını korumak

Rahmi M. Koç Müzesi Genel Müdürü Mine Sofuoğlu, geçtiğimiz ay koleksiyona katılan Cangarda ve şimdi de Örnen’in gelişini, Türkiye’nin denizcilik mirası için stratejik bir kazanım olarak tanımlıyor. Sofuoğlu’na göre bu iki gemi, geçmişin mühendislik başarılarını ve deniz kültürünü bugüne taşıyan birer “hafıza mekânı” niteliğinde.

Müze, bu yeni katılımlar sayesinde ziyaretçilerine buharın yerini yavaş yavaş içten yanmalı motorlara bıraktığı o eşsiz dönemi doğrudan deneyimleme fırsatı sunuyor. Haliç’in tarihi dokusuyla kusursuz bir uyum yakalayan Örnen, bugün hem denizcilik öğrencileri hem de tarih meraklıları için adeta birer ders kitabı niteliği taşıyor.