WATCHIT Smart Prevention System

Yeni WATCHIT Eye uyarı sistemi, karaya oturmadan çarpışmalara kadar birçok riski önlemeye yardımcı olmak için en ileri teknolojiyi kullanıyor.

WATCHIT’in kurucu ortaklarından Lawrence Nathan, misafir olarak bulunduğu teknenin bir resife çarptığı anı hâlâ ürpertici ayrıntılarıyla hatırlıyor. Bir müşterisine sattığı Azimut flybridge model teknede, Yunan adaları çevresinde birkaç gün sürecek bir seyire davet edilmişti. Atina’ya geri dönerken teknenin sahibi kaptandan, hostese öğle yemeği hazırlığında yardımcı olmasını istedi. Bu sırada Lawrence flybridge’de güneşleniyordu. “Hayat bundan daha iyi olamaz diye düşünerek sırtüstü uzanmış gökyüzüne bakıyordum ki tekne aniden sarsılarak durdu.”

Neyse ki kimse yaralanmadı ve tekne çekilerek limana götürüldü. Ancak ilk şaşkınlık kısa sürede hayal kırıklığına dönüştü; çünkü bunun ne kadar kolay önlenebileceğini fark ettiler. “Gerekli tüm bilgiler aslında mevcuttu ama hiçbir sistem bizi tehlikeye karşı uyarmadı,” diyor Lawrence. “Modern otomobillerde ve uçaklarda kazaları önlemek için birden fazla uyarı sistemi bulunuyor. Biz de tekneler için benzer bir sistem geliştirip geliştiremeyeceğimizi araştırmaya başladık.”

Ortaya koydukları çözüm hem zarif hem de son derece pratikti. WATCHIT Smart Prevention System adı verilen bu sistem, NMEA uyumlu bir blackbox aracılığıyla GPS, derinlik ölçer, AIS alıcısı, elektronik pusula ve otopilot gibi mevcut seyir yardımcılarından veri alıyor. Bunun yanında kendi entegre haritalama yazılımını da kullanarak potansiyel tehlikeleri belirliyor, yapay zekâ destekli algoritmalarla bunların gerçekten risk oluşturup oluşturmadığını analiz ediyor ve kullanıcının kaçınma manevrası yapabilmesi için zamanında uyarı veriyor.

DİNAMİK UYARILAR

Bu nokta özellikle önemli. Çünkü birçok tekne uyarı sistemi yalnızca mesafeye göre alarm verirken, WATCHIT “Dynamic Alert Zone” (Dinamik Uyarı Bölgesi) adı verilen bir sistem kullanıyor. Bu sistem tehlike alanını hız, rota ve operatörün farkındalık durumuna göre otomatik olarak ayarlıyor. Örneğin 200 metre mesafedeki sabit bir cisim – örneğin; bir ada gibi – beş knot hızla ilerleyen bir yelkenli için acil bir risk oluşturmaz. Ancak aynı mesafede bulunan bir jetski 40 knot hızla, karşı yönden 30 knot hızla gelen bir sportscruiser’a doğru ilerliyorsa, felaket yalnızca birkaç saniye uzaklıktadır. WATCHIT sisteminin amacı yaklaşan tehlikeyi en az 10 ila 30 saniye önceden haber verebilmek.

Bir diğer önemli özellik ise sistemin “always-on” yani sürekli aktif olması. Tüm değişkenleri sürekli izler, ancak yalnızca gerçek ve yakın bir tehlike ortaya çıktığında devreye girer. Bu tehlike su üstünde bulunan bir gemi veya kayalık olabileceği gibi, çıplak gözle görülmeyen bir resif ya da sığlık gibi su altı engelleri de olabilir. Kritik nokta ise sistemin yalnızca çarpışma rotasında bulunan tehlikeleri işaretlemesidir. Eğer engel teknenin bir yanında kalıyorsa veya tekne tehlike bölgesinden uzaklaşıyorsa alarm vermez. Sistem ayrıca bir limana ya da marinaya yaklaşıldığını da algılayabilecek kadar akıllıdır; böylece çevredeki tekneler için gereksiz uyarılarla kullanıcıyı bunaltmaz.

Gerçek bir risk tespit edildiğinde ise uyarı hem teknenin mevcut MFD ekranında görsel pop-up mesajları ile hem de sistemin kendi Bluetooth hoparlöründen sesli uyarılarla iletilir. Uyarı önce basit bir bip sesi ve sakin bir ses tonuyla tehdidin niteliğini açıklayan bir mesajla başlar; örneğin: “Watch it, ahead underwater obstacle.” (Dikkat, önünüzde sualtı engeli var.) Eğer gerekli aksiyon alınmazsa uyarı giderek daha güçlü hale gelir. Amaç, çoğu zaman görmezden gelinen sürekli küçük alarmlar yerine yalnızca gerçekten gerekli olduğunda uyarı vermektir.

WATCHIT EYE

Bu sistem, WATCHIT’in temel erken uyarı sistemi olan ve şirket içinde Sense adıyla bilinen altyapının temelini oluşturuyor. Ancak yakın zamanda eklenen yeni bir modül sistemi daha da etkili hale getirdi. WATCHIT Eye adı verilen bu modül, yüksek frekanslı kısa menzilli bir radar olup dalgalar arasında yükselip alçalan bir insan başı kadar küçük nesneleri bile tespit edebiliyor. Bir RIB’in A-frame yapısına ya da daha büyük bir teknenin pruvasına monte edilebilecek kadar hafif olan bu radar, hem sabit hem hareketli engelleri tespit edebiliyor ve bunların hızını, kerterizini ve rotasını belirleyebiliyor. Kamera tabanlı sistemlerin aksine yağmurda, siste veya düşük ışık koşullarında da çalışabiliyor.

Bu gelişmenin oyunun kurallarını değiştiren bir yenilik sayılmasının nedeni şu: Mevcut çekirdek sistem henüz radar veya gece görüş kameralarıyla uyumlu değil. Bu nedenle AIS transponder’ı bulunmayan küçük tekneler ya da haritalanmamış nesneler sistem tarafından algılanamayabiliyor. Şirket bu entegrasyonu gelecekte eklemeyi planlıyor, ancak o durumda bile WATCHIT Eye’ın hızına ve hassasiyetine ulaşmak kolay olmayacaktır. İlginç olan bir diğer nokta ise bu modülün Azimut Benetti Group ile işbirliği içinde geliştirilmiş olması. Grup, WATCHIT sisteminin fikrini beğenmiş ancak bu tür bir sensör yeteneğinin eksik olduğunu düşünmüştü.

WATCHIT Eye artık seyir işaretlerinden kayıklara, jetskilere ve paddleboard’lara kadar birçok nesneyi tespit edebiliyor; ayrıca daha büyük tekneleri ve RIB’leri de algılayabiliyor. Operatör uyarıyı dikkate alıp kaçınma manevrası yapmazsa sistem teorik olarak makineleri yavaşlatacak veya durduracak şekilde de programlanabiliyor. Ancak en azından şimdilik tekne üreticileri bu özelliği aktif etmeye pek sıcak bakmıyor.

MBY YORUMU

WATCHIT’in temel sistemi sonradan tekneye eklenebilen bir yapıya sahip ve Raymarine, Garmin ve Navico gibi başlıca markalarla uyumlu çalışıyor. Ancak WATCHIT Eye’ın geliştirilmesinde Azimut’un rol oynaması nedeniyle bu yeni özelliğin süperyatlarında kullanımı için bir yıllık münhasırlık anlaşması bulunuyor. Temel sistemin fiyatı yaklaşık 4 bin 800 Euro’dan başlıyor. WATCHIT Eye modülünün ise yaygın olarak satışa sunulduğunda yaklaşık 6 bin Euro civarında ek maliyet getirmesi bekleniyor. Ayrıca haritaların ve yazılımın sürekli güncel kalabilmesi için yıllık 350 Euro abonelik ücreti bulunuyor. Deniz kazalarının yüzde 80’inden fazlasının insan hatasından kaynaklandığı düşünülürse, WATCHIT Eye’ın bu tür kazaların büyük bölümünü önleme potansiyeli oldukça cazip görünüyor. Özellikle büyük teknelerde, bir kazanın insanî ya da finansal maliyeti son derece ağır olabileceğinden, bu sistem oldukça mantıklı bir yatırım gibi duruyor.