Bir yat kazasının mali sonuçları, teknenin uğradığı hasarın çok ötesine geçebiliyor. Çevre kirliliğinden doğan sorumluluklar büyürken, sigorta poliçelerindeki teminat limitleri neden her zamankinden daha önemli?
Denizcilik sektöründe yaşanan olaylar, yat sigortalarında çevre kirliliği sorumluluğunun önemini yeniden gündemin üst sıralarına taşımış durumda. Özellikle marina ortamlarında meydana gelen yangınlar ve benzeri büyük ölçekli kazalar, yat sahiplerinin karşı karşıya kalabileceği risklerin yalnızca teknenin fiziksel hasarıyla sınırlı olmadığını bir kez daha göstermiştir.
Bir yat kazasının ardından ortaya çıkabilecek çevresel etkiler; yakıt sızıntıları, yanıcı atıklar, enkaz kaldırma çalışmaları ve deniz kirliliğinin giderilmesine yönelik müdahalelerle birlikte ciddi mali sonuçlar doğurabilmektedir. Üstelik bu maliyetler yalnızca temizlik faaliyetlerinden ibaret olmayıp, çevresel rehabilitasyon giderlerini, üçüncü şahıs taleplerini, liman otoritelerinin masraflarını ve idari yaptırımları da kapsayabilmektedir.
Uluslararası denizcilik camiasında çevre kirliliğine ilişkin yükümlülüklerin temelini oluşturan MARPOL 73/78 Sözleşmesi, deniz çevresinin korunmasına yönelik kapsamlı düzenlemeler içermektedir. Her ne kadar yatlar ticari gemilerden farklı operasyonel özelliklere sahip olsa da, yakıt ve yağ sızıntıları ya da zararlı maddelerin denize karışması gibi olaylarda benzer sorumluluk mekanizmaları devreye girebilmektedir.
Bunun yanında birçok ülke, MARPOL hükümlerini ulusal mevzuatlarına entegre ederek çevre kirliliğine ilişkin mali yükümlülükleri doğrudan tekne sahiplerine yöneltmektedir. Türkiye’de de 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 5312 sayılı Kanun başta olmak üzere ilgili mevzuat kapsamında uygulanan “kirleten öder” prensibi, kusur aranmaksızın çevreye verilen zararın mali sonuçlarının sorumlular tarafından karşılanmasını öngörmektedir.
Özellikle marina ortamlarında yaşanan olaylarda kamu otoritelerinin hızlı müdahalesi nedeniyle temizlik ve müdahale maliyetleri kısa sürede önemli boyutlara ulaşabilmektedir. Bu noktada sigorta korumasının kapsamı ve limit yapısı kritik önem kazanmaktadır.
Piyasada bazı yat poliçelerinde çevre kirliliği teminatının sınırlı alt limitlerle sunulduğu ve ana üçüncü şahıs sorumluluk limitinden bağımsız değerlendirildiği görülmektedir. Ancak büyük ölçekli bir olayda bu limitlerin hızla tüketilmesi, sigortalının önemli bir mali yükümlülükle karşı karşıya kalmasına neden olabilmektedir.
Çevre kirliliğine yol açan olaylar nadir görülse de ciddi mali sonuçlar doğurabilmektedir. Özellikle yoğun marinalarda, yüksek değerli yatların bir arada bulunduğu alanlarda veya yüksek yakıt kapasitesine sahip teknelerde yaşanan olayların maliyeti, öngörülenin çok üzerine çıkabilmektedir.
Bu nedenle çevre kirliliği teminatlarının yalnızca poliçede yer alması değil, aynı zamanda maruziyet seviyesine uygun limitlerle yapılandırılması büyük önem taşımaktadır. Teminat limitlerinin ana sorumluluk korumasıyla uyumlu olması ve büyük ölçekli kayıpları karşılayabilecek kapasitede belirlenmesi, yat sahiplerinin finansal güvenliği açısından temel bir gereklilik haline gelmiştir.
Son yıllarda yaşanan hadiseler açıkça göstermektedir ki çevre kirliliği riski artık teorik bir senaryodan ibaret değildir. Denizcilik sektörünün tüm paydaşları için somut ve yüksek maliyetli bir sorumluluk alanı olarak değerlendirilmelidir.
Bu nedenle yat sigortalarının değerlendirilmesinde yalnızca prim seviyesine odaklanmak yerine, teminat kapsamı, hukuki yükümlülükler ve limit yeterliliği birlikte ele alınmalıdır.
Sorunuz Var mı? YAT 360’ta Yanıtlayalım
Yat sigortasıyla ilgili aklınıza takılan konuları yat360@motorboatdergi.com adresine yazın. Seçilen sorular, Türk P&I uzmanları tarafından önümüzdeki sayılarda YAT 360’ta yanıtlansın.
PressReader ve Magzter üzerinden okuyabilir veya iOS uygulamamızdan abone olabilirsiniz.
📖 Hâlâ elinize dergi alıp sayfaları çevirmek sizin için ayrı bir keyifse, dergimizi Shopier üzerinden satın alabilir ya da abonelik başlatabilirsiniz.
